U okviru XXVII Salona knjige i grafike, u sajamskom prostoru grada, održano je književno veče na kojem je predstavljena monografija „Crvena zvezda“, kapitalno izdanje koje obuhvata istoriju kluba od 1945. do 2025. godine. O knjizi su govorili njeni autori Siniša Božović i Aleksandar Stanisavljević, koji su publici približili obiman istraživački rad uložen u nastanak ovog dela.
Monografija donosi bogatu arhivsku građu i veliki broj fotografija, među kojima se nalaze i one koje do sada nikada nisu bile objavljene, kao i restaurirane fotografije koje su posebno pripremane za ovo izdanje. Knjiga predstavlja spoj dokumenta, svedočanstva i vizuelne istorije, čime prevazilazi okvire klasične sportske publikacije.
Tokom promocije istaknuto je da je prikupljanje materijala zahtevalo izuzetno temeljno istraživanje – obilazak arhiva, razgovore sa foto-reporterima, kao i detaljno pregledanje stare novinske građe. Jedan od potpisnika knjige, Aleksandar Stanisavljević, ocenio je da je ovo delo „Biblija Crvene zvezde“, naglasivši da su se autori trudili da svaki podatak bude tačan i proverljiv. Kao zanimljiv detalj navedeno je da su igrači Crvene zvezde u prvim godinama postojanja nastupali u žutim dresovima, kao i da početni dresovi nisu imali klupski grb.
Autor Aleksandar Stanisavljević istakao je da je osnovna ideja bila da se niko ne zapostavi i da se ne napravi nepravda prema bilo kom igraču ili treneru. Kako je naglasio, u knjizi niko nije favorizovan, ali su vreme, rezultati i značaj događaja sami izdvojili pojedince čiji je doprinos morao biti naglašen. U završnom delu monografije, autori su odlučili da ne izdvajaju pojedinačna imena, već da akcenat stave na uspehe, procese, pojave i činjenice, jer je Crvena zvezda, kako je rečeno, rezultat zajedničkog rada mnogih generacija. U tom kontekstu podsetio je i na reči Dragana Džajića i Vladimira Cvetkovića, koji su nakon osvajanja titule prvaka Evrope istakli da je taj uspeh plod rada svih prethodnih generacija, koliko i njihove.
Posebno je naglašen doprinos još jednog od autora, Branislava Jocića, koji je imao ključnu ulogu u sprovođenju obimnih istraživanja na kojima se knjiga temelji. Govoreći o sportskim dostignućima, istaknuto je i da je Crvena zvezda ostvarila istorijske pobede nad evropskim velikanima, poput trijumfa nad Real Madridom u Beogradu rezultatom 4:2, kao i činjenica da je bila prva evropska ekipa koja je pobedila Liverpul, odnosno prva koja je na Olimpijskom stadionu savladala Bajern. Posebno mesto u knjizi zauzimaju dve najslavnije sezone u istoriji kluba – 1990/91. i 1991/92. godina.
Siniša Božović govorio je o strukturi monografije, istakavši da je podeljena u 11 poglavlja, simbolično prateći broj igrača u fudbalskoj ekipi. Jedno planirano poglavlje, pod nazivom „Sazvežđe“, svesno je izostavljeno zbog strogo postavljenih kriterijuma. Govoreći o „Zvezdinim zvezdama“, Božović je naglasio da to priznanje nose samo oni koji su dugogodišnjim radom i izuzetnim doprinosom ostavili neizbrisiv trag u istoriji kluba, poput Rajka Mitića, Branka Stankovića, Dragana Džajića i Dragana Stojkovića Piksija. Kako je istakao, do tog zvanja se dolazi „dobro oznojenim dresom“, dugotrajnim boravkom u klubu i potpunom posvećenošću, što nijedan od novijih igrača do sada nije ostvario u toj meri.
Promocija monografije „Crvena zvezda“ pokazala je da je reč o delu koje prevazilazi sportski okvir i predstavlja značajan doprinos kulturnoj i istorijskoj dokumentaciji jednog vremena, potvrđujući mesto Crvene zvezde ne samo u sportu, već i u kolektivnom pamćenju.
foto: Dom kulture, Dunja info
